Φόρτωση ...

Κριτική για το βιβλίο της Κλαίρης Λυκιαρδοπούλου "...και οι σκιές γινήκαν φως"

Αξιοσημείωτα σ’ αυτή την αφήγηση είναι αρκετά σημεία. Αρχικά οι εναλλασσόμενες μεταβολές που συνεχώς προσαρμόζονται στις ανάλογες εποχές και τους συνδυασμούς που και σαν οικογένεια και σαν άτομο καλείται η πρωταγωνίστρια να προσαρμοστεί ενώ παράλληλα νιώθει την ανάγκη της εσωτερικής ενδοσκόπησης, που συνεχώς αναζητά βαθύτερα πνευματικά πεδία πάντοτε υπό την εποπτεία του Δασκάλου.

 

Επίσης αξιοπρόσεκτο είναι το ότι ανά δεκαετίες περίπου περιγράφει και τις διαφοροποιήσεις των ιδεών και γνωστών συνηθειών των ανθρώπων και των καταστάσεων. Και σ’ αυτές τις αναφορές το κριτήριο και η οπτική της είναι σωστή. Δηλαδή σκιαγραφεί με προσοχή, ευθύτητα κρίσης, λόγου και μάλιστα συμπερασματικά. Θα μπορούσα να πω μια κοινωνική και ιστορικό-λογοτεχνική απεικόνιση που και αυτή είναι ακριβής.

 

Όσο για την οργάνωση του υλικού της, που συνεχώς προχωράει ανοδικά για να φτάσει στα μυητικά διαλογιστικά, εσωτερικά και πνευματικά στάδια κι αυτή η κλιμάκωση είναι επιτυχημένη παρόλο που είναι ανάγλυφη, αλλά έτσι θα έπρεπε να είναι. Γιατί δίνεται ο λόγος, αλλά η απήχηση και η παραδοχή του, είναι το κάτι άλλο. Παρελαύνουν μεγάλα διαστήματα από τότε που γεννήθηκε 1931-μέχρι και σήμερα. Σε κάθε οριστική μορφή εννοιών την πνευματική καταφέρνει να την προσδιορίσει παρόλη τη συνθετικότητα της εκάστοτε περιόδου.

 

Παρατηρώ ότι η προσπάθεια και πάλι των μεταβολών είναι και ανανεωμένη και μάλιστα ενισχυμένη από την ατομική της πείρα, στοιχείο και σημείο που πείθει περισσότερο αν υπάρχει εσωτερική έφεση προς την αναζήτηση.

 

Ο ρόλος του Δασκάλου πάντα καθοριστικός θα μας πει στο κεφάλαιο «Η αρχή της μαθητείας» σελ. 71 «Για ποιο λόγο υπάρχουν μαθητές αφού το έργο γίνεται πάντα από τους Δασκάλους» ήταν εύλογο να ρωτήσω...

 

«Επειδή χρειάζονται και οι δύο για την πραγμάτωση του έργου» μου απάντησε. «Ο Δάσκαλος έχει τη γνώση, την οποία μεταφέρει στους μαθητές στο βαθμό που αυτοί είναι έτοιμοι. Οι μαθητές αρχίζουν να μιμούνται τον Δάσκαλο σε όποιο επίπεδο έχουν τη δυνατότητα να το κάνουν και με τη σειρά τους, μέσα από τον τρόπο ζωής τους δείχνουν στους άλλους ανθρώπους πώς μπορούν κι εκείνοι να βελτιώσουν τη δική τους ζωή».

 

Μαθήτευσε λοιπόν η συγγραφέας στην «συνθετική διδασκαλία» που όπως σημειώνει (σελ.71) «Έργο μου ήταν η σταθερότητα στη θέση της μαθητείας και η εμπιστοσύνη στο πνευματικό πεδίο και ήμουν αποφασισμένη να το πραγματώσω».

 

Θ’ αναφερθώ και σ’ ένα ακόμη σημείο που θεωρώ κρίσιμο γιατί αποτελεί ορόσημο στην πνευματική - αυτής της μορφής - ζωής, επειδή κάθε θεωρία τεκμηριώνεται με το παράδειγμα. Κεφ. «Παράδειγμα Ζωής» σελ. 83: «Διψούσα να κατανοήσω τον νέο κόσμο που είχε ανοιχτεί μπροστά μου και εντός μου, την ουσιαστική αυτή διάσταση, την πραγμάτωση που κρυβόταν πίσω από λογικισμούς μέσω των οποίων έχουμε μάθει να λειτουργούμε και να αντιλαμβανόμαστε τα πάντα γύρω μας. Και η διδασκαλία με ξεδιψούσε...»

 

Τέλος όλες οι σκέψεις απλώνονται φυσιολογικά χωρίς ακρότητες, δεν είναι κουραστικές και κυρίως ακατανόητες. Φυσικά απευθύνονται προς εκείνους που είναι ανήσυχοι, δεν είναι πνευματικά κατακαθισμένοι και προσβλέπουν προς την άνοδο και την εξέλιξη του γενικότερου ανθρώπινου γίγνεσθαι.

 

Ευαγγελία Μισραχή, Συγγραφέας - Κριτικός